Get Adobe Flash player

Krosno Odrzańskie. Crossen an der Oder.

Wydawnictwo Instytutowe, Skórzyn 2005, ISBN: 978-83-922273-0-1

Książka ukazała się w związku z milenium pierwszej historycznej wzmianki o Krośnie Odrzańskim i jest próbą przedstawienia dziejów grodu, a następnie miasta na przestrzeni dziesięciu wieków. W wyważonych proporcjach opisane zostały tu czasy pierwszych Piastów i książąt śląskich, okres przynależności Krosna do państwowości niemieckich, wydarzenia drugiej wojny światowej i będące jej konsekwencją wypędzenia
i wysiedlenia ludności niemieckiej oraz osadnictwo polskie, odbudowa miasta i jego rozwój
w drugiej połowie XX wieku. Autorka starając się wznieść ponad podziały narodowościowe stawia w centrum losy mieszkańców i ich wkład w pielęgnowanie oraz pomnażanie dziedzictwa kulturowego miasta i regionu. Propagując idee małej ojczyzny książka stanowi znaczący krok ku polsko-niemieckiemu pojednaniu.
 

1. Dane książki:

format A4, twarda oprawa, papier kredowy,
215 stron, wydanie dwujęzyczne, polsko-niemieckie,
bogato ilustrowana (213 zdjęć, starych pocztówek,
a także plany miasta z czasów przedwojennych oraz współczesnych).

 

2. Sprzedaż wysyłkową prowadzi:

Instytut Ekologii Stosowanej
Skórzyn 44a
66-614 Maszewo Lubuskie
Tel. 0 68 391 44 85
E-MAIL: instytut@ies.zgora.pl
www.ies.zgora.pl

Cena egzemplarza: 60 PLN       NAKŁAD WYCZERPANY

 

3. Od autorki

„Dzieje miasta to historia powszechna w miniaturze" – te słowa wybrał autor najstarszej zachowanej do dziś kroniki Krosna, dr Eduard Ludwig Wedekind jako motto swego dzieła. Historię powszechną cechuje wysoki stopień uogólnienia i wiele miejsca poświęca się w niej konfliktom pomiędzy narodami i państwami. Tego typu problematyka znajduje swoje odbicie również w dziejach poszczególnych miast, tu jednak punkt ciężkości przeniesiony zostaje na historię lokalną, życie codzienne i losy poszczególnych rodzin. Taka perspektywa pozwala wznieść się ponad podziały narodowościowe i wyliczanie, do kiedy miasto było „polskie", a od kiedy „niemieckie". Prześledzenie losów poszczególnych mieszkańców Krosna pozwala stwierdzić pewną prawidłowość: przy różnorodności poglądów politycznych, wyznawanej wiary oraz przynależności narodowej i społecznej łączyło ich przywiązanie do tego miasta, identyfikowanie się z nim i nazywanie go (w dzisiejszym rozumieniu tego słowa) „małą ojczyzną". Przez kolejne stulecia krośnianie starali się uczynić to miasto piękniejszym, a życie w nim lepszym. Swój dorobek przekazywali następnym pokoleniom, powierzając im to szczególne dziedzictwo. W dziejach miasta negatywnym piętnem odbiły się natomiast zniszczenia wojenne, pożary, choroby i epidemie. Szczególnie bolesnym faktem są wypędzenia: ludności żydowskiej – trzykrotnie na przestrzeni wieków i ludności niemieckiej w 1945 roku. Po zakończeniu drugiej wojny światowej w wyludnionym i w znacznej części spalonym Krośnie zaczęli osiedlać się polscy obywatele – przymusowo wysiedleni zza Buga lub szukający lepszych warunków życia mieszkańcy Polski centralnej. Wielkim wysiłkiem udało im się oczyścić miasto z gruzów
i rozpocząć w nim nowe życie. Z czasem zrodziło się przywiązanie do tego miejsca, poczucie bycia u siebie. Równocześnie jednak miało miejsce zerwanie z przeszłością miastai regionu oraz zacieranie wszelkich śladów niemieckiego dziedzictwa kulturowego. Krzywdy doznane przez Polaków z rąk faszystowskiego reżimu rekompensowane były aktami odwetu w postaci wypędzeń ludności rodzimej i niszczenia wszystkiego co niemieckie. Szybko jednak okazało się, że nowi mieszkańcy Ziem Północnych i Zachodnich powojennej Polski nie mogą żyć w czasowej próżni, bez przynależności dziejowej zamieszkiwanych terenów. Środkami politycznej propagandy zaczęto więc nagłaśniać słowiańskie pochodzenie tych ziem, promować hasła typu: „Myśmy tu nie przyszli, myśmy tu powrócili" i nazywać je Ziemiami Odzyskanymi (po 700 latach). Taki sposób myślenia prowadzi jednak do piekła niekończących się wzajemnych pretensji. Warto przytoczyć tu wypowiedź zasłużonego dla pojednania polsko-niemieckiego regionalisty i historyka Zbigniewa Czarnucha: „Jesteśmy na tej ziemi nie dlatego, że przed wiekami mieszkali tu Słowianie i dlatego że panowali na niej polscy Piastowie, ale dlatego, że takie były decyzje zwycięskich mocarstw, które pokonały zaborcze i zbrodnicze nazistowskie państwo. Jesteśmy tu w następstwie wznieconej przez to państwo wojny."

Jeszcze do niedawna zajmowanie się historią lokalną było niepopularne, obciążone posądzeniami o osłabianie więzi ogólnonarodowej. Niemile widziana była również życzliwość
w stosunku do odwiedzających swe rodzinne miejscowości Niemców. W ostatnich latach jednak coraz więcej osób używa określenia „mała ojczyzna" w stosunku do rodzinnego miasta
i zainteresowanych jest poznaniem przeszłości ich miejsca zamieszkania, tej dawnej, ale i też tej sprzed stu i dwustu laty. To doświadczenie pozwala na fascynujące odkrycia, na odnalezienie kontynuacji dziejowej i poczucie odpowiedzialności za pozostawione nam dziedzictwo kultury. Wszystko to może odbyć się ponad podziałami narodowościowymi, poza dzieleniem na teraz i wtedy, na my krośnianie i oni byli mieszkańcy, natomiast w poczuciu wspólnej odpowiedzialności za pozostawione nam dziedzictwo kultury.

W tym duchu powstawała niniejsza publikacja. Jest ona owocem współpracy obecnych
i dawnych mieszkańców Krosna i okolic. Współpraca ta była możliwa dzięki otwartości
w mówieniu o bolesnych doświadczeniach, traktowaniu przeszłości jako zamkniętego rozdziału
i skoncentrowaniu się na teraźniejszości i przyszłości, które możemy kształtować.

Książka ukazała się w związku z milenium pierwszej historycznej wzmianki o Krośnie Odrzańskim i jest próbą przedstawienia dziejów grodu, a następnie miasta na przestrzeni dziesięciu wieków. W wyważonych proporcjach opisane zostały tu czasy 
 


4. Spis treści

1. Crosna w granicach Polski piastowskiej (966 – 1163)
           1. Pierwsza wzmianka o Krośnie Odrzańskim 
           2. Gród krośnieński 
           3. Podgrodzie i osada targowa 
           4. Zamek 
           5. Kasztelania
2. Crozna za czasów książąt śląskich (1163 – 1482) 
           1.Panowanie Henryka I Brodatego
           2. Dwa klasztory i dwa kościoły
           3. Nadanie praw miejskich
           4. Rozwój przestrzenny miasta 
           5. Krosno obiektem przetargów książąt śląskich
3. Crossen an der Oder częścią Marchii Brandenburskiej (1482 – 1701)
           1. Przyłączenie Krosna do Nowej Marchii
           2. Regulaminy i przywileje – Krosno za panowania margrabiego Jana z Kostrzyna
           3. Zamek piastowski siedzibą wdów
           4. Wojna trzydziestoletnia (1618-1648)
           5. Początki absolutyzmu
4. Crossen an der Oder w granicach państwa pruskiego (1701 – 1871)
          1. Krosno po pożarze w 1708 roku
          2.Stosunki społeczne, ustrój i administracja w XVIII wieku
          3. Fryderyk II i wojny XVIII-go i początku XIX-go wieku
          5. Reforma państwa pruskiego
5. Crossen an der Oder w Rzeszy Niemieckiej, Republice Weimarskiej i za rządów Hitlera (1871 – 1945)
         1. Spacer ulicami XIX-wiecznego miasta
         2. Życie towarzyskie i kulturalne w przedwojennym Krośnie
         3. Krosno w czasach faszystowskich
         4. Lata drugiej wojny światowej
6. Krosno Odrzańskie w granicach państwa polskiego (1945 – 2005)
         1. Trudne początki polskiej administracji 
         2. Życie w powojennym Krośnie nad Odrą
         3. Krosno miastem garnizonowym w PRL-u
         4. Krosno w latach 90-tych i w strukturach Unii Europejskiej